Enstitümüz kuruluşunun ilk yıllarında tarımsal potansiyeli çok yüksek olan Kazova' da 21.208 ha araziye sulama amacıyla 1945 yılında hizmete giren Gümenek regülatörü sağ sahil sulama kanalı ile 1968 yılında hizmete giren sol sahilde, çiftçinin sulama bilgisinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir tarım ilkelerinin çiftçilerce de benimsenmesini amaç edinmiştir. Bunun için uygulama ile teoriyi tarlada buluşturarak kurulduğu yıldan beri hem bilim  dünyamızın zenginleşmesine hem de ovada entansif tarımın gelişmesine katkılarda bulunmuştur. Yıllar itibarıyla çalışma konuları ve çalışma alanını geliştirerek Tokat ili yanısıra, Sivas, Yozgat ve Amasya, Kayseri, Erzincan ve Çorum İllerine hizmet veren bölgesel bir araştırma enstitüsü haline gelmiştir.

Toprak ve Su Kaynakları Tokat Araştırma Enstitüsü 619.000 m² lik tarım arazisi, toprak ve su analizleri yapan tam donanımlı laboratuvarı ve 27' i teknik eleman ,  toplam 86 personeli ile 1963 yılından beri yöre tarımına hizmet vermektedir.  Enstitümüz kurulduğu yıldan bu zamana kadar 153 adet araştırma sonuç raporu, 43 adet teknik yayın, 24 adet çiftçi broşürü ve 18 adet periyodik yayın ile çiftçilerimize ve ilgili kuruluşlara bilgi akışında bulunmuştur. 1969-2008 tarihleri arasında Laboratuvarımızda, 812853 adet toprak analizi, 95641 su analizi ve 2379 bitki analizi yapılmıştır. Ayrıca yöre tarımına hizmet etmek amacı ile her yıl birçok eğitim, panel, toplantı ve yayım çalışmaları sürdürülmektedir.

Enstitü araştırma çalışmaları, dört ana disiplin altında devam etmektedir. Bunlar

1- Havza Yönetimi Bölümü

2- Su Yönetimi Bölümü

3- Toprak Yönetimi Bölümü

4- Yatırım Yönetimi Bölümü ' dür.

Araştırma Alanları

Su toplama havzalarında toprak ve su kaynaklarının korunumu ve geliştirilmesi

Toprak ve arazi bilgi sistemleri

Tarımsal kuraklık ve etkileri

Sulama suyu kalitesi ve su kullanım etkinliği

Tuzdan ve sodyumdan etkilenen toprakların ıslahı

Sulama ve drenaj sistemlerinin planlanması ve işletilmesi

Toprak kalitesi ve toprak kirliliği

Sürdürülebilir toprak verimliliği

Toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesine yönelik sosyal ve ekonomik analizler.

Tarımsal yatırımlarda girdi optimizasyonu ve kırsal alandaki toplumlar için mali modeller.

Havza Yönetimi Bölümü ve Çalışmaları

Havza Yönetimi Bölümünün yapmış olduğu çalışmalarla gölet planlaması yapan yatırımcı kuruluşların projeleme kriterlerine veri sağlanmaktadır. Seçilmiş havzalarda yağış ve akım araştırmaları ile birim hidrograf çalışmalarından elde edilen bulgular benzer havzalarda değerlendirilmektedir.

Toprak erozyonu ve nem korunumu araştırmaları ile elde edilen bulgular ışığında, sürdürülebilir tarım için teknik geliştirme, uygun tekniği belirleme ve planlamalar yapmaya yönelik çalışmalar söz konusudur. Araştırmalarla yöreye uygun nem korunumu sağlayacak sistemler irdelenmektedir. Çalışmalar güncel bir sorun olan çölleşme sürecine karşı alınacak önlemlerin belirlenmesine de yardımcı olmaktadır.

Resim 1 ve 2'de Enstitümüz Havza Yönetimi Bölümü tarafından  yürütülen Üniversal Toprak Kaybı Eşitliği Faktörlerinin Tespiti ve Gölet Planlama  Proje Kriterleri araştırmalarından görüntüler yer almaktadır.

Su Yönetimi Bölümü ve Çalışmaları

Kısıtlı olan su kaynaklarının kullanım etkinliği artırılmak amacıyla daha etkili uygulama yöntemleri tarla koşullarında araştırılmış ve su kullanım etkinliği geliştirilmiştir.

Mevcut sulama ve drenaj sistemlerinin sulama oranı, su kullanım etkinliği, tarımsal üretim ve ekonomik geri dönme gibi performans ölçütleri belirlenmiş ve ileride kurulacak bu tesislerin bu ölçütler ışığında planlanması sağlanmıştır.

Sodiklik ve tuzdan etkilenmiş alanların tarıma kazandırılması amacıyla bu alanlarda ıslah çalışmaları yapılmış ve Erbaa' da 4350 ha. , Amasya' da ise 99 000 ha' lık tarımsal alan bu olumsuzluklardan  kurtarılarak tarıma kazandırılması sağlanmıştır.

Sulama suyunun verilme zamanı ve miktarı gibi zaman içinde yönetimi üzerine çalışmalar yürütülerek, sulama suyunun etkin kullanımını sağlayacak ve bitki su gereksinimlerini optimum karşılayacak sulama teknikleri çiftçilere gösterilmiştir. Yöre için Kazova Sulama Rehberi hazırlanarak ilgililere sunulmuştur. Sulu tarımda üretimi yapılan tüm bitkilerin sulama programları oluşturulmuştur.

Özellikle son yıllarda üzerinde yoğun olarak durulan  ve çevresel de bir boyut taşıyan atık suların  sulamada kullanımı konusunda çalışmalar yürütülmekte olup, bu çalışmalar ile hem çevresel alanların alanların potansiyeli geliştirilecek hem de  kırsal atık su arıtımı sağlanarak yöreye önemli katkılar sağlanacaktır.

Toprak Yönetimi Bölümü ve Çalışmaları

Toprak Yönetimi Bölümünün bugüne kadar yürütmüş olduğu çalışmalar genel olarak kültür bitkilerinin gübre ihtiyaçlarının belirlenmesi ve agronomi araştırmaları şeklinde olmuştur.

                    Bitki  -  gübre ilişkisi üzerine yapılan araştırmalar ile bölgenin ana ürünlerinin gübre ihtiyacı belirlenmiştir. Bu araştırma sonuçlarına dayalı olarak çiftçilere toprak analiz sonuçlarına göre gübre tavsiyesi yapılmaktadır. Tavsiyeye göre gübre kullanımı aşırı gübre kullanımı ile oluşabilecek toprak kirliliği ya da yetersiz gübre kullanımı sonucunda oluşan verim düşüklüğü problemini ortadan kaldırmaktadır. Özellikle bu konuda araştırma sonuçları etkin biçimde kullanılmaktadır.

Çeşit verim araştırmalarında yörede tarımı yapılan bazı bitliler tarla koşullarında denenerek, en fazla ürün sağlayanları çiftçilere önerilmektedir.

Yatırım Yönetimi Bölümü ve Çalışmaları

Tarımsal ekonomi ve Tarımsal mekanizasyon disiplinine ilişkin araştırmalar yürütülmektedir. Araştırmaların önemli bir kısmını tarımsal ürünlerin üretim girdi ve maliyetleri oluşturmaktadır. Bu araştırma sonuçları Türkiye çapında rehber olarak yayınlanmıştır. Bu çalışmanın üzerine inşa edilen yeni veriler ile her yıl, yöreye ait üretim maliyetleri hazırlanmaktadır. Bu temel veriler yatırım projelerinin ekonomik analizi, taban fiyat belirlenmesi, kamulaştırma ve işletmelerin maliyet optimizasyonunda kullanılmaktadır.

Tarım işletmelerinin ekonomik analizine ilişkin araştırmalardan elde edilen sonuçlar, yine yukarıda belirtildiği gibi temel verileri oluşturmaktadır. Bu araştırma ile elde edilen, sonuçlar tarım işletmelerinin yapısal durumlarının ortaya konulmasında, yeter gelirli işletme büyüklüğünün belirlenmesinde, tarımsal gelirin saptanmasında, ülkesel ve bölgesel planlamalarda kullanılan önemli verilerdir.

Önemli bir diğer konu ise, yeni teknolojilerin benimsenmesinde, yatırım projelerini etkinliğinin artırılmasında, üreticilerin sosyal ve ekonomik yapısının belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalardır. Bu tür araştırma sonuçları yayımcı ve yatırımcı kuruluşların, iş programları öncesinde kullanabilecekleri programların etkinliğini ve gerçekleştirilme oranını artırabilecek araştırmalardır.

Tarımsal mekanizasyon araştırmaları ortak makine kullanımı, mekanizasyon planlanması ve tarım alet makinelerinin tarlada denenerek iş başarısı ile yakıt ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik çalışmalardır.

Enstitü Laboratuvarı

Enstitüde uygulanan araştırmaların toprak, su ve bitki analizlerini yapmak ve çalışma bölgesi olan Tokat, Sivas, Yozgat ve Amasya  illeri resmi ve özel kuruluşlar ile çiftçilerinin analiz ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 1969 yılında kurulmuştur.

Enstitü Laboratuvarı kurulduğu yıldan itibaren sürekli kendini yenilemiş ve gelişen teknolojiye uygun olarak hassas, modern alet ve ekipmanlarla donatılmıştır. Toprak verimliliği, tuzluluk, fiziksel analizler, içme ve sulama suyunun kimyasal analizleri ile iz element analizlerinin yanısıra protein ve C Vitamini gibi kalite analizleri de yapılmaktadır.

Çiftçi topraklarının analizi yapılarak toprakta bulunan bitki besin elementleri tespit edilmekte, bitkinin besin elementi ihtiyacına göre gübre tavsiyesinde bulunulmaktadır.

Ayrıca Enstitü Laboratuvarı ticari katı ve sıvı gübrelerin analizini yapan, bakanlıkça belirlenmiş resmi kuruluştur.

Diğer Faaliyetler

Enstitü çalışma bölgemizde tarımsal üretim yoğun olarak uygulanmaktadır. Bu sebeple değişik üretim konularında talepler gelmektedir. Yeterli altyapı ve teknik kadroya sahip olan kurumumuz gelen taleplerin değerlendirilmesi ve üreticilerimizin ihtiyaçlarının karşılanması doğrultusunda çalışmalar yapmaktadır.