Mustafa DEMİR

Ziraat Yüksek Mühendisi

Toprak ve Su Kaynakları Tokat Araştırma Enstitüsü

    YARARSIZ OTLARIN TARIMDAKİ ÖNEMİ

            Kültür bitkilerinin dışında kalan bitkilere, yabancı ot ismi verilmektedir. Yabancı otlar; kültür bitkilerinden su ve besin maddesi çalan, kültür bitkilerine her fırsatta zarar veren asalak bitki olarak değerlendirilmiş ve bu bitkileri  her fırsatta yok etmek için çaba sarfedilmiştir. Yabancı ot ismini verdiğimiz bu bitkiler aslında toprağın öz evlatlarıdır. Kültür bitkisi bu topraklarda yer almadan öncede söz konusu bu bitkiler bu topraklarda yer almaktaydı. Bu bitkilerden  bazısı insan ve hayvanlar için şifa özelliği ile önem kazanmakta, bazıları da aynı ortamda aynı besinlerle beslendiği halde insan ve hayvanlar için zehirleyici özellikleri bulunmaktadır. Bu bitkilerde diğer canlılarda olduğu gibi kendilerine programlanan görevleri yerine getirmek amacıyla yaşama katkıda bulunmaktadırlar.

            Doğada, bir canlı neslinin tükenmesinin onarılması mümkün olmayan zararlara neden olacağı bilim adamları tarafından söylenmektedir. Bu söylem yabancı otlar için de geçerlidir. Bilim adamları kültür bitkisini yetiştireceğimiz bahçenin veya tarlanın en az %15’İnİn otlu bırakılmasını önermektedir. Bunun gerekçelerini şu şekilde açıklamaktadırlar. Bazı hastalık ve zararlılar yaşamlarını yabancı otlar üzerinden geçirirler. Yabancı otların tamamı yok edilirse normalde kültür bitkisine zarar vermeyecek bu tür etmenler, zamanla kültür bitkisine de zarar vermeye başlarlar. Bir tarlada yer alan kültür bitkilerinin çeşitlerine göre yabancı otlar da  farklılık gösterir. Örneğin buğday tarlalarının yabancı otları ile şeker pancarı bitkisinin yabancı otları çeşitlilik  bakımından farklılık gösterir. Buğday bitkisi bazı tür yabancı otların gelişimine izin vermez, gelişimine izin verdiği bazı yabancı ot çeşitleride bazı hastalık ve zararlıları çekmesi bakımından kendisi için bir güvencedir. Aynı şekilde bazı yararsız otlar zararlılarla mücadelede kullanılmaktadır. Örneğin kadife çiçeği sebzelere dadanan bitki kurtlarını engeller. Uzayan otlar suyun buharlaşmasına engel olur. Ayrıca bu tip otlar toprağın durumu hakkında bilgi verir. Isırgan otu topraktaki azot ve fosfor durumunun iyi olduğunu, ballıbabagiller, telgraf çiçekleri, karanfil toprağın bakır açısından zengin olduğunu gösterir. Başarılı bir çevrebilimle ilgili tarım insanı yararsız otlar, zararlılar ve toprak arasındaki bağı anlamaya çalışır. Bu nedenle bilim adamları ısrarla bir tarladaki yabancı otların tamamını yok etmeyin en az % 15’lİk kısmı otlu kalsın demektedir. Yararsız otlar kültür bitkilerinden besin çalsa da bu besinler bir yere gitmemektedir. Sonuçta bu bitkilerin çürümesi ile toprağa karışmaktadır. Yararsız otları yok etmek yerine  denetim altına almak gerekir. Bunun da çeşitli yöntemleri vardır. Uygulamada genelde kolay bir yöntem olan yabancı ot öldürücüleri adını verdiğimiz kimyasallar kullanılmakta, kimyasallardan kurtulabilen otlar da çeşitli şekillerde ortadan kaldırılmaktadır. Bu durum güçlü otların ortaya çıkmasına yol açmakta, başka türlü mücadele yöntemlerini doğurmakta ve kısır bir döngü tekrarlanmaktadır. Yararsız otları su içinde bırakarak denetim altına almak ve ekim nöbeti önemli yöntemlerdir. Ayrıca bu tip otlar biçilerek malç amacıyla kullanılmaktadır.  Sonuçta hiç bir yabancı otu bulunmayan pırıl, pırıl bir meyve bahçesi aslında makbul bir bahçe değildir. Böyle bir bahçede göze hitap eden gösterişli, görünümü güzel meyveler yetiştirmek mümkündür, ancak bu meyveler insan sağlığı açısından yararlı olamayacaktır.

            Günümüzde bilinçli insanın talebi sağlıklı ürüne yöneliktir. Bu nedenle üretim yapılan yerleri görmek isteyecektir. İçinde yabancı otların da bulunduğu, kimyasalların en az kullanıldığı, doğayla uyum içerisinde tarım yapılan yerleri tercih edecektir.  Toprak ve su kaynaklarının korunumu açısından yarasız otların yok edilmesi yerine denetim altına alınmasını gerekliliği söylenebilir.